Nằm ở độ cao khoảng 1.200m giữa dãy Hoàng Liên hùng vĩ, bản Lao Chải (xã Khun Há) đang dần trở thành một “điểm sáng” của du lịch cộng đồng Lai Châu - nơi hội tụ trọn vẹn cảnh sắc nguyên sơ, bản sắc văn hóa đặc sắc và sức sống người vùng cao. Với 43 hộ, hơn 200 nhân khẩu, 100% là đồng bào Mông, Lao Chải không chỉ gìn giữ nếp sống truyền thống mà còn từng bước “đánh thức” tiềm năng, biến bản làng giữa đại ngàn thành điểm đến đầy sức hút trên bản đồ du lịch Tây Bắc.
Các homestay tại bản Lao Chải đều được chủ nhà chăm chút từ các chi tiết nhỏ, khiến du khách thích thú khi đến tham quan, trải nghiệm.
Chúng tôi đến Lao Chải vào một buổi sớm, khi mây còn giăng kín các sườn núi. Con đường quanh co men theo triền núi, lúc ẩn lúc hiện giữa màu xanh của núi rừng hòa cùng sắc vàng của những thửa ruộng bậc thang dưới thung sâu. Xa xa, những mái nhà trình tường của bản Lao Chải thấp thoáng hiện ra giữa không gian bình yên, mộc mạc của miền sơn cước Tây Bắc. Giữa khung cảnh ấy, nụ cười chân thành cùng sự đón tiếp giản dị của người Mông khiến bước chân du khách như chậm lại để cảm nhận trọn vẹn sự yên bình và nhịp sống dung dị nơi đại ngàn.
Bước vào bản, điều gây ấn tượng đầu tiên là con đường đá trải dài tít tắp, thứ mà người dân gọi vui là “con đường đá mát xa” với những viên đá cuội được xếp ngay ngắn theo hoa văn truyền thống của người Mông, dẫn lối đến những ngôi nhà trình tường, nhà thưng gỗ nép mình bên sườn núi. Trước mỗi hiên nhà là những chiếc cổng nhỏ làm bằng tre, gỗ mộc mạc, treo quả thông, hạt rừng khô kiểu trang trí rất riêng của vùng cao Tây Bắc. Ngay đầu bản, một ngôi nhà trình tường được lựa chọn làm không gian trưng bày văn hóa. Ở đó, những tấm thổ cẩm rực rỡ, chiếc khèn Mông, chiếc gùi cũ hay những bài thuốc dân gian không nằm im sau lớp kính lạnh lẽo mà như đang kể cho du khách nghe câu chuyện của dân tộc mình; du khách gọi nơi ấy là “bảo tàng mini”, còn tôi nghĩ đó là một ký ức sống. Bởi văn hóa ở đây không bị đóng khung; nó hiện diện trong từng đường chỉ thêu trên vải lanh, từng chiếc khèn, từng chiếc gùi đã sờn quai vì năm tháng.
Cầu đá một trong những điểm check-in được nhiều du khách yêu thích khi đến với Lao Chải.
Từ cầu đá nhìn xuống, thung lũng ruộng bậc thang của Lao Chải hiện ra mờ ảo trong những làn mây trắng bồng bềnh. Xen giữa cảnh sắc ấy là những chòi nghỉ chân mới dựng, những homestay nhỏ xinh, khuôn viên bản được chăm chút sạch sẽ. Bà con không còn chăn thả gia súc trong khu dân cư, công trình vệ sinh được đầu tư phục vụ đời sống và phát triển du lịch.
Theo chân trưởng bản Lù A Sầu, chúng tôi được nghe kể về hành trình chuyển mình của Lao Chải. Từ một bản đặc biệt khó khăn với 100% đồng bào Mông sinh sống, đến năm 2019 nơi đây được công nhận là điểm du lịch cấp tỉnh.
Theo trưởng bản Sầu “Người dân Lao Chải giờ hiểu rằng văn hóa chính là tài sản quý giá nhất để làm du lịch bền vững. Sự thay đổi của Lao Chải hôm nay không nằm ở danh hiệu mà ở cách người dân hiểu rằng văn hóa của mình chính là tài sản quý giá để làm du lịch bền vững. Người dân thấy việc giữ gìn văn hoá trở thành một nhu cầu tự thân để phát triển, để thay đổi cuộc sống, làm du lịch không phải đi vay mượn cái mới lạ từ nơi khác, mà là giữ lại những gì vốn có và giới thiệu với du khách bằng niềm tự hào”.
Có lẽ chính vì thế mà ở Lao Chải, văn hóa không phải là thứ được “biểu diễn”, mà hiện diện tự nhiên trong từng nếp sống thường ngày. Tiếng khèn, tiếng sáo vang lên giữa bản không chỉ dành cho du khách mà là một phần cuộc sống. Hình ảnh người già ngồi bên hiên nhà, trẻ nhỏ vui đùa, trai gái ném còn, đánh quay hay tìm nhau qua những câu hát giao duyên mộc mạc… khiến du khách có cảm giác như đang bước vào một không gian sống chứ không đơn thuần là một điểm tham quan.
Khi nắng chiều khuất dần sau sườn núi, chúng tôi lại ngồi với nhau bên bếp lửa nhà Cứ A Ly - một người con tiên phong phát triển du lịch cộng đồng ở Lao Chải. Hiện anh đang đầu tư hệ thống homestay lớn nhất bản với nhiều phòng lưu trú, khu ăn uống, cà phê và các điểm check-in phục vụ du khách. A Ly chia sẻ “Điều vui nhất không chỉ là bà con có thêm thu nhập mà là bản làng ngày càng đông vui hơn, con cháu biết trân trọng những gì cha ông để lại để phát triển kinh tế”.
Nhờ hướng đi đúng đắn, du lịch cộng đồng ở Lao Chải ngày càng khởi sắc. Từ 3 homestay ban đầu vào năm 2019, đến nay bản đã có 20 hộ kinh doanh dịch vụ du lịch, trong đó có 8 homestay với khả năng phục vụ trên 400 khách lưu trú mỗi đêm. Đời sống người dân từng bước được nâng lên, thu nhập bình quân đầu người tăng đáng kể, góp phần tạo động lực để bà con tiếp tục gìn giữ cảnh quan và bản sắc văn hóa truyền thống.
Đêm xuống, giữa ánh lửa bập bùng và tiếng khèn vang vọng cuối bản, tôi nhận ra điều khiến Lao Chải trở nên đặc biệt không chỉ là cảnh sắc thiên nhiên mà còn bởi cách người dân nơi đây gìn giữ văn hóa bằng tất cả sự tự hào và chân thành, phát triển không nhất thiết phải đánh đổi bản sắc.
Rời Lao Chải khi ánh chiều đã khuất sau triền núi, trong tiếng khèn văng vẳng cuối bản, tôi mang theo cảm giác vấn vương khó gọi thành tên. Đó là “men say” của núi rừng, của văn hóa và của những con người mộc mạc nơi đây, thứ khiến bất cứ ai từng ghé qua cũng muốn có một ngày quay trở lại để sống chậm thêm một lần giữa bình yên Lao Chải.
Tác giả:
Thoa Đồng
Nguồn: https://thongtindoingoai.laichau.gov.vn/vn/view/89565/lao-chai---noi-du-lich-cong-dong-bat-dau-tu-gin-giu-van-hoa